نخبگان کوهدشت

 

 

نخبگان کوهدشت

 بزودی در این وبلاگ

 

                از کلیه کسانی که اطلاعاتی در مورد نخبگان کوهدشتی دارند برای ما  ایمیل بفرستید.

                                                              امین آزادبخت

                             

سرخ دم لري

 آثار مفرغي مشكوفه در سرخ دم لري شهر باستاني كوزشت ( كوهدشت)

اوج هنر ساكنين كوزشت را بايد در قلب تاريخ و مفرغ هاي كشف شده در كوزشت جستجو كرد. مطالعات نشان مي دهد كه ساكنان كوزشت در فاصله عصر مس تا آغاز كشف آهن در لرستان بزرگترين صنايع دست بشر را بوجود آورده اند. امروزه مفرغ هاي كوزشت اعجاب و تحسين همگان را برانگيخته است، به گونه اي كه آن دوره را (عصر طلايي تمدن مفرغ) نام نهاده اند و لرستان را به عنوان مهد اين اختراع (مهد مفرغ) لقب داده اند.

امروز مفرغ هاي لرستان كه نماد هنر ساكنان كوههاي لرستان هستند زينت بخش موزه هاي خصوصي دنيا هستند و توانسته اند غرفه هايي جداگانه را در اين موزه ها به خود اختصاص دهند.

و اين هر دو (فرهنگ و هنر) از بزرگترين جاذبه ها براي توريسم استان (مخصوصا توريسم فرهنگي) محسوب مي شود. در هزاره سوم پيش از ميلاد انسان با آميختن مس و فلزات ديگر از قبيل آرسنيك و قلع، فلز جديدي به نام مفرغ توليد كرد. دوران به كار گيري اين آلياژ در صنعت فلزكاري كه همزمان با پيدايش خط، ظهور سفال سياه و خاكستري و پيدايش سيستم تجارت و شهر نشيني بود، عصر مفرغ ناميده شد.

دوره مفرغ را دوره طلايي و شكوفايي هنر و تمدن لرستان مي نامند. زيرا صنعتكاران مفرغ، هنرمندان زمان خود بوده اند و با اينكه تمدنهاي رقيب هم مرز و هم زبانشان ظاهرا ريشه دارتر و آميخته با فرهنگ قديميتري بوده اند، ولي هيچگاه رقيب اين هنرمندان كوه نشين تازه به دشت آمده نشدند.

سرزمين محل سكونت آنان از هزاره سوم پيش از ميلاد به اين طرف، منطقه وسيعي شامل لرستان كنوني، ايلام و نهاوند بوده است. اين مفرغ كاران كه كاسيت ها مي باشند، در مفرغ كاري خود از تمدنهاي همجوار مثل بابليان، سومريان، آشوريان و ايلاميان تاثير گرفته و اشكالي از مفرغ متاثر از زندگي اجتماعي، اقتصادي و اعتقادي و باورهاي خود ساخته اند.

تحولات عصر مفرغ به طور مشخص به سه دوره: مفرغ قديم (از 26000 تا 2000 ق.م)، عصر مفرغ ميانه (از 2000 تا 1600 ق.م) و عصر مفرغ جديد (از 1600 تا 1300 ق.م) تقسيم مي شود.

بيشترين مفرغ بدست آمده از لرستان به عصر مفرغ و بعد از آن (اوايل عصر آهن) تعلق دارد. انواع مفرغهاي مشكوفه ساخته شده در لرستان به شرح زير مي باشد:

1_ سلاح و جنگ افزار شامل: خنجر، شمشير، پيكان، نيزه، كمان، سپر، كلاه خود، تبر صاف، تبر دسته دار، درفش، چكش،  اره، داس، انبر، چنگال آهني، دسته سوهان سنگي.

2_ قطعات زين و برگ، لگام، حلقه هاي مهار، قطعات آهن لگام، زنگوله و آويزه.

3_ اشياء زينتي شامل گردنبند و آويزه، گوشواره هاي حلقه اي زنگوله، انواع پرندگان مثل: مرغابي، طاووس، كبك و پيكره حيواناتي چون بز كوهي، اسب، پلنگ و سنجابهاي بومي و . . .

4_ اشياء نذري شامل علائم و نشانها، بتهاي كوچك، سنجاقهاي نذري حيوانات، سنجاقهاي نذري با صفحات بزرگ.

5_ ظروف غذاخوري شامل ساغر، كاسه، ليوان و ظروف نوك دار، از اين بين مفرغها ي مخصوص و مشخص لرستان تبر هاي دو طرفه مزين شده به آثار انگشت و بعضي نقوش انسان و حيوان، روكش تيردان با نقش گاو بالدار خوابيده يا مناظري از شكار، صفحه مركزي سپر مصور و مزين به حيوانات مختلف يا انسان، دسته اسباب تيز كني، لگام اسب داراي تيغه هاي دو طرفه و مشبك، حلقه هاي لگام، نشانها يا بتها با تصاويري از بز كوهي و شير، كاسه هاي مفرغي كه با صحنه هايي از جشن و شكار مزين شده اند، مي باشد.

استفاده از سمبل هاي حيواني به شكل بز و موجودات گربه سان مربوط به 1000 _900 ق.م، سمبلهاي انساني _ حيواني كه حيوان نقش اصلي را ايفا مي كند و مركب از دو سر حيوان و يك سر انسان است منسوب به 800 تا 900 ق.م است، سمبلهاي انساني _ حيواني موسوم به سرور (خداي) حيوانات مربوط به سالهاي 800 تا 700 ق.م، وسمبلهاي انساني با شكل لوله (مرد و زن) متعلق به سالهاي 700 تا 600 ق.م مي شود.

                                                         امين آزادبخت

 

شهر باستاني كوهدشت

 

شهر باستاني كوزشت ( كوهدشت )

 

در پي چهارفصل كاوش باستان شناختي در محوطه سرخ دم لكي

 

كوهدشت در لرستان، باستان شناسان تاكنون موفق به كشف

 

دومجموعه معماري از دوره آهن III (۸۰۰تا ۵۰۰ق.م) شدند كه

 

برروي يك تختگاه سنگي به ابعاد تقريبي ۵۲*۱۵ متر ساخته شده است .

به گفته خانم آرمان شيشه گر سرپرست هيأت باستان شناسي ، لاشه

 

سنگهاي بزرگ به كار رفته در ساخت تختگاه به صورت خشكه چين

 

بوده اما در فواصل باقيمانده ميان سنگهاي چيده شده از ملات گل

 

وشن استفاده شده است. اين مجموعه هاي ساختماني به صورت

 

ديوارهاي كوتاه به عرض تقريبي ۷۰ تا ۱۳۰ سانتيمتر وارتفاع ۱۰تا

 

۵۰سانتيمتر، متشكل از يك تا چهار رديف سنگ چين با ملات گل

 

وشن ريز وفاقد سقف هستند. مجموعه بزرگتر كه درجبهه شرقي

 

محوطه حفاري قرار دارد داراي زواياي ۹۰درجه و سازه هايي با ابعاد

 

هندسي منظم است. درحالي كه مجموعه كوچكتر (در جبهه غربي )

 

داراي زواياي نامنظم وسازه هايي است كه نسبت به يكديگر حالت

 

پلكاني دارند. گفتني است يافته هاي سفالي مكشوفه از اين محوطه به

 

عصر آهن II (۱۱۰۰ تا ۸۰۰ ق.م )، عصر آهن III(۸۰۰ تا ۵۰۰

 

ق.م) و قطعاتي نيز به سده هاي نخستين اسلامي تعلق دارند. به گفته

 

خانم آرمان شيشه گر باستان شناس ، شيوه معماري به دست آمده از

 

سرخ دم لكي در بخشهايي از منطقه فرهنگي زاگرس از جمله: سرخ

 

دم لري و باباجان (در لرستان)، گودين تپه (كنگاور) ، بيستون

 

(كرمانشاه) و زندان سليمان (تخت سليمان آذربايجان غربي ) نيز

 

مشاهده شده است. همچنين هيأت باستان شناختي در پيرامون اين

 

محوطه باستاني به آثار و بقايايي از معماري مشابه با «سرخ دم لكي

 

» دست يافت كه نيازمند بررسي ها ومطالعات بيشتر است . به

 

گزارش واحد اطلاع رساني سازمان ميراث فرهنگي كشور، اين

 

موضوع مي تواند نشان دهنده وسعت و گستردگي اين فرهنگ در

 

منطقه كوهدشت باشد. محوطه باستاني سرخ دم لكي در جنوب غربي

 

خرم آباد در ۶كيلومتري شمال غربي شهرستان كوهدشت و ۱۰

 

كيلومتري شمال غربي محوطه سرخ دم لري با ارتفاع ۱۵۰متر نسبت

 

به دشت پيرامون آن واقع شده است .

امين آزادبخت